İnsanoğlu, biyolojik ve psikolojik istiklâline rağmen çözülmeyen bir bilmece idi. Fakat yaratılış boyunca da kendi mahdut idrâkiyle, kendi bilmecesini çözmeye uğraşmaktan geri durmamıştı. Kollektif bir varlık olan bu insanın uzviyetine, bir sosyal hüceyreler kolonisi denebilirdi. Fakat organik hayâtımızın bu akıllara durgunluk veren nizâmını idâre eden kumanda makinesini, kimin nasıl idâre ettiği keyfiyeti, işte insanoğlunun bütün tecessüsüne rağmen ebedî bilmecesi, ebedî mechûlü bu idi.

Sâmiha Ayverdi